Sưu tập “Tư liệu, hiện vật liên quan đến nhạc sĩ Lưu Hữu Phước” ở Bảo tàng Thành phố Cần Thơ


Bảo tàng Thành phố Cần Thơ chính thức khánh thành và đi vào hoạt động ngày 31/8/2001. Cũng như nhiều bảo tàng khác, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Bảo tàng Thành phố Cần Thơ là không ngừng tăng cường sưu tầm hiện vật, kiện toàn kho hiện vật, từng bước xây dựng những bộ sưu tập có giá trị, nhằm góp phần bảo vệ và phát huy giá trị di sản của dân tộc, phục vụ cuộc sống đương đại và chuyển giao cho các thế hệ sau.

Bảo tàng Thành phố Cần Thơ hiện lưu giữ hơn 17.000 hiện vật, tư liệu, hình ảnh liên quan đến lịch sử tự nhiên và xã hội của địa phương. Trong số này, nhóm tư liệu, hiện vật liên quan đến nhạc sĩ Lưu Hữu Phước là một bộ sưu tập rất có giá trị.

Trong lịch sử, Cần Thơ là một trong những vùng đất đã sản sinh ra nhiều danh nhân văn hóa, Giáo sư - Viện sĩ - Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (1921- 1989) là một người trong số đó. Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình nề nếp (cha là thầy giáo, mẹ là người đức hạnh), trong hoàn cảnh nước mất, nhà tan, nhưng tuổi thơ của ông như đã có phần may mắn hơn so với bạn bè cùng thế hệ. Mặc dù cuộc sống tuổi thơ của ông khá đầy đủ, được học trong các trường nổi tiếng, như College Cần Thơ, Đại học Đông Dương, nhưng không vì vậy mà ông sinh ra tự mãn.

Vốn say mê âm nhạc từ nhỏ, lại được gia đình, bè bạn ủng hộ, những kiến thức về lĩnh vực này dần được tích lũy cho đến ngày ông quyết định dùng nó để phục vụ cho cách mạng với tất cả lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ. Vì vậy, ông đã sớm trở thành người chiến sĩ cách mạng trên mặt trận văn hóa - nghệ thuật. Nhiều nhạc phẩm cách mạng của ông đã sống mãi với thời gian, góp phần không nhỏ vào việc kêu gọi, thôi thúc ý chí giải phóng dân tộc của mọi tầng lớp nhân dân, nhất là tầng lớp thanh niên, trí thức Việt Nam. Theo đó, chất nhạc của ông đã đi sâu vào tâm hồn của người nghe, tạo cho họ những rung động, xúc cảm thật sự cao độ để lao vào cuộc chiến giành lại độc lập dân tộc mà không hề tính toán thiệt, hơn. Một số nhạc phẩm của ông đã được các tổ chức lựa chọn để làm bài hát chính của mình trong thời kỳ kháng chiến, thậm chí đến tận hôm nay, như “Tiếng gọi thanh niên”  (bài hát chính thức của tổ chức Thanh niên Tiền phong); “Lên đàng” (bài hát của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam); “Ca ngợi Hồ Chủ tịch” (được xem là lãnh tụ ca tại Việt Nam hiện nay); “Giải phóng miền Nam” (bài hát của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam); hay “Hồn sĩ tử” (ngày nay chúng ta đang sử dụng để làm nhạc mặc niệm);…

Không chỉ đóng góp trong lĩnh vực sáng tác, ông còn là nhà nghiên cứu, sưu tầm, giáo dục đào tạo, góp phần xây dựng nền âm nhạc của nước nhà. Trong những bài luận, phê bình âm nhạc, ông luôn kêu gọi anh chị em nghệ sĩ hãy giữ vững lập trường cách mạng, bảo vệ đường lối văn nghệ của Đảng. Trong kháng chiến chống Mỹ cũng như sau ngày giải phóng, thống nhất hai miền Nam Bắc, ông từng giữ những trọng trách quan trọng, nhất là trong lĩnh vực âm nhạc, được nhận nhiều phần thưởng cao qúy của Đảng và Nhà nước.

Nhận thấy việc xây dựng bộ sưu tập về nhạc sĩ là điều cần thiết, ngay từ những năm chuẩn bị khánh thành, Bảo tàng Thành phố Cần Thơ đã tích cực sưu tầm, nhưng cũng chỉ có được rất ít tư liệu, hiện vật liên quan đến nhạc sĩ. Vì vậy, chúng tôi xin giới thiệu đến công chúng và bạn bè đồng nghiệp số tư liệu, hiện vật còn “khiêm tốn” này, hy vọng nhận được sự chia sẻ, ủng hộ, hợp tác…, giúp cho bộ sưu tập này của Bảo tàng ngày càng hoàn thiện hơn.

Về hiện vật gốc liên quan đến nhạc sĩ:

- Nhóm hiện vật phục vụ cho sáng tác: gồm các loại đàn ghi - ta, măng - đô - lin, violon,  đã được nhạc sĩ sử dụng trong khi sáng tác và đã được ông sử dụng để viết nhạc.

- Nhóm trang phục: gồm áo khoác, áo ấm, khăn quàng cổ, trang phục mặc lúc học ở trường College Cần Thơ, trang phục mặc lúc làm Bộ trưởng Bộ Thông tin - Văn hóa của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

- Nhóm vật dụng sinh hoạt: gồm cặp da, thùng sắt đựng tài liệu khi nhạc sĩ công tác ở Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam; ruột tượng đựng gạo, võng, mùng (màn) được nhạc sĩ sử dụng ở chiến khu miền Đông Nam bộ cùng một số hiện vật khác, như đồng hồ, kính đeo mắt.

- Nhóm văn bản của nhạc sĩ: ngoài các công văn chỉ đạo công tác của ông lúc làm Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin, còn có một số thư ông viết cho gia đình. Mặc dù là một người dốc hết tâm huyết cho sự nghiệp cách mạng, nhưng những tình cảm gia đình thiêng liêng cũng được ông hết sức trân trọng. Lá thư ông viết cho vợ vào dịp sinh nhật bà tròn 40 tuổi, là một trong những hiện vật được lựa chọn và đưa vào sưu tập “Tình yêu trong chiến tranh”, đã được triển lãm trong chuyên đề cùng tên với sự phối hợp của Bảo tàng Chứng tích chiến tranh và Bảo tàng Các lực lượng vũ trang đồng bằng sông Cửu Long. Trong hoàn cảnh xa cách người Nam kẻ Bắc, nhiệm vụ công tác nặng nề, nhưng tâm hồn ông mỗi khi hướng về vợ con luôn là sự động viên rất chân thành và tha thiết. Chúng tôi xin mạn phép vợ nhạc sĩ, trích một vài đoạn trong lá thư của ông viết cho bà: “Tháng ngày có chồng chất, cơ thể có mỏi mòn, nhưng ý chí, nhưng trái tim càng tôi luyện thì càng vững chắc bền chặt gương sáng của Bác Hồ, Bác Tôn soi đường cho anh, cho em và cho các con, cho bạn bè và cho mọi người… Em 40 tuổi là đang lúc tuổi nảy nở hết năng khiếu của con người, ý chí càng vững vàng, trái tim càng tôi luyện… Em là người đồng chí tốt của anh…”. Có thể nói, lá thư này cùng với những nhóm hiện vật của các bảo tàng bạn qua triển lãm đã nhận được sự đồng cảm của các vị lão thành cách mạng và phần nào góp phần giáo dục nhận thức về tình yêu của tuổi trẻ hiện nay.

Về tư liệu:

Bảo tàng Thành phố Cần Thơ hiện lưu giữ khá nhiều nhạc phẩm do Nhà Xuất bản Tinh hoa, Nhà Xuất bản Văn hóa - Nghệ thuật Hà Nội, Thành đoàn thành phố Hồ Chí Minh, Nhà Xuất bản An Phú Huế ấn hành từ năm 1951 đến năm 1963, cùng một số ảnh ông chụp lưu niệm với gia đình và bạn bè; các tranh nước, tranh sơn dầu (vẽ chân dung của ông) do chính tay Giáo sư, Họa sĩ, Nhà giáo ưu tú Trịnh Kim Vinh - vợ nhạc sĩ, thể hiện và đề tặng Bảo tàng. Ngoài ra, trong thư viện của Bảo tàng còn có một vài đầu sách nói về cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ, cùng một số bài viết về nghệ thuật của nhạc sĩ, với số lượng rất khiêm tốn.

Bảo tàng Thành phố Cần Thơ xác định: sưu tập hiện vật và tư liệu liên quan đến Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước có ý nghĩa đặc biệt, nhưng trong điều kiện hiện tại, bước đầu sưu tập này chỉ mới dừng lại ở một số lượng hiện vật khá khiêm tốn, chưa thể phản ánh hết về cuộc đời cũng như những cống hiến lớn lao của ông trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Việc tiếp tục bổ sung, hoàn thiện cũng như phát huy giá trị bộ sưu tập này đang là một trong những mối quan tâm hàng đầu của Bảo tàng. Hy vọng Bảo tàng sẽ nhận được nhiều hơn nữa sự chia sẻ, ủng hộ và hợp tác từ phía gia đình, công chúng, bạn bè đồng nghiệp trong nước và quốc tế để sưu tập này ngày càng hoàn thiện, góp phần tích cực cho việc giáo dục truyền thống cách mạng, văn hóa của đất nước trong bối cảnh hiện nay.

Chú thích:

Bài viết có sử dụng thông tin trong các tư liệu sau:

1. Lưu Hữu Phước cuộc đời và sự nghiệp, Nxb. Giáo dục, 2005;

2. Kỷ yếu hội thảo “Lưu Hữu Phước - thân thế và sự nghiệp”, Tỉnh ủy, Ủy ban Nhân dân tỉnh Cần Thơ xuất bản năm 1996;

3. Các hồ sơ lý lịch hiện vật liên quan đến sưu tập.

Nguyễn Thị Thu Thắm


Sự kiện qua ảnh

59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59

Tìm kiếm

Liên kết website