Bốn mươi năm công ước Di sản thế giới


Năm 2012 là năm kỷ niệm 40 năm Công ước về Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới (Công ước Di sản thế giới) - một trong những dấu ấn nổi bật có ảnh hưởng sâu rộng nhất của UNESCO trong việc bảo tồn di sản. Đây là Công ước duy nhất kết hợp giữa việc bảo vệ di sản văn hóa và di sản thiên nhiên. Kể từ khi được thông qua tại Hội nghị toàn thể của UNESCO vào năm 1972, tính đến nay đã có 188 nước phê chuẩn tham gia Công ước Di sản thế giới và đã có 936 di sản của 153 quốc gia được ghi vào Danh mục Di sản thế giới với các giá trị nổi bật toàn cầu mà các di sản đạt được.

Lịch sử
Chiến dịch vận động năm 1960 nhằm kêu gọi sự ủng hộ của quốc tế cho việc bảo vệ di sản thế giới khu Di tích khảo cổ Abu Simbel ở Ai Cập và di tích các Đền đài Nubian ở Sudan khỏi thiên tai lũ lụt, đã được triển khai bằng việc xây dựng đập nước Aswan trên sông Nile. Ông André Malraux - Bộ trưởng Văn hóa Pháp vào lúc đó đã phát biểu rằng “Nền văn minh đầu tiên của thế giới công khai chỉ rõ nghệ thuật của thế giới là di sản không thể chia tách”. Có khoảng 50 quốc gia đã đóng góp tài chính hỗ trợ một nửa chi phí trong tổng giá trị 80 triệu đô la Mỹ của chiến dịch này để cứu vãn các di tích qua khỏi tình trạng lâm nguy.
Việc xây dựng và áp dụng vào thực tiễn Công ước Di sản thế giới đã truyền cảm hứng tới cộng đồng quốc tế để cùng đồng tâm, hợp lực vào hỗ trợ những dự án bảo tồn nổi tiếng này. Chiến dịch vận động của UNESCO vào năm 1960 còn giúp bảo tồn những di sản thế giới quý giá bị lâm nguy như: thành phố Venice (Italy) bị ảnh hưởng sau trận lũ lụt khủng khiếp vào năm 1966, thành phố Bronze Age của Moenjodaro ở Pakistan và ngôi đền Phật Giáo Borobodur ở Indonesia.
Quá trình phát triển
Kể từ khi Công ước được thông qua và những điểm di sản thế giới đầu tiên được ghi vào Danh mục Di sản thế giới vào năm 1978, Công ước đã ngày càng phát triển, hoàn thiện và phản ánh nhu cầu to lớn của các điểm di sản khác nhau trong việc nhận diện giá trị và bảo tồn chúng. Các cảnh quan văn hóa, di sản liên vùng, các chương trình chuyên đề dành riêng cho di sản vùng biển, di sản thiên nhiên rừng, du lịch bền vững, kiến trúc gạch đã được triển khai, và các quốc đảo nhỏ ở các quốc gia đang phát triển được thành lập để giải quyết các nhu cầu cụ thể của những di sản này. Danh sách các di sản thế giới trong tình trạng lâm nguy đã giúp xác định việc hỗ trợ những di sản này thoát khỏi tình trạng bị đe dọa bởi sự biến đổi khí hậu, xung đột, nạn săn bắt trái phép, tốc độ đô thị hóa, … 
Thành công
Trong những năm qua, gần 1.000 di sản có giá trị độc đáo, thường xuyên bị đe dọa bởi việc mất đi giá trị nổi bật toàn cầu đã được nhận diện. Việc bảo vệ những di sản này ngày càng được nâng lên và đạt được những thành công to lớn, góp phần giữ gìn và bảo tồn cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Đây chính là minh chứng không thể phủ nhận cho sự thành công vượt bậc của Công ước Di sản thế giới.
Sự can thiệp của Công ước đã ngăn chặn kịp thời việc xây dựng những công trình không phù hợp ở những thành phố như London, Vienna, Macao, Petersburg; dự án cải tạo quy mô lớn đã được thực hiện tại Di sản Angko kỳ vĩ; những công trình nghiên cứu mang tính đột phá đã được công bố như việc nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu tại các di sản trên khắp thế giới. Bên cạnh đó, một số dự án du lịch bền vững đã được triển khai một cách hiệu quả như ở di sản Sian Kaan của Mexico. Một mạng lưới toàn cầu của các nhà quản lý di sản vùng biển đã được thành lập, việc quản lý bền vững di sản thiên nhiên rừng cũng đã được cải tiến một cách đáng kể (khoảng 13% rừng trên hành tinh được bảo vệ bởi hiệu lực của Công ước).
Tương lai
Ngày càng có nhiều di sản từ các khu vực ít phát triển trên thế giới được ghi vào Danh mục Di sản thế giới; tiến trình xây dựng các chính sách pháp luật và thực thi Công ước vẫn đang tiếp diễn, vì vậy, chúng ta còn rất nhiều việc phải làm để đảm bảo sự hiện diện một cách đầy đủ những giá trị nổi bật toàn cầu về văn hóa và thiên nhiên của các di sản thế giới.
Những thách thức ghê gớm nhất mà Công ước sẽ phải đối mặt trong những năm tới có liên quan đến những hiện tượng toàn cầu như: bùng nổ dân số, tình trạng giảm bớt nguồn lực tài chính và biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, giải quyết những căng thẳng tiềm ẩn giữa nhu cầu bảo tồn di sản và nguyện vọng của các cộng đồng địa phương có liên quan là một thách thức không nhỏ đối với chúng ta trong những thập niên sắp tới. Đây là lý do tại sao các Quốc gia thành viên của Công ước đã lựa chọn chủ đề của Lễ kỷ niệm 40 năm Công ước Di sản thế giới là "Di sản thế giới và phát triển bền vững: Vai trò của cộng đồng địa phương".
Ngày nay, ngày càng nhiều di sản được ghi vào Danh mục Di sản thế giới; sự đóng góp cao nhất của Công ước Di sản Thế giới không chỉ là với những di sản này, mà còn là để bảo vệ lâu dài hành tinh của chúng ta cùng nguồn tài nguyên quý giá trên đó. Bảo vệ các di sản thế giới là vô cùng quan trọng bởi vì mục tiêu và các hoạt động của Công ước Di sản thế giới không chỉ phù hợp với phát triển bền vững mà còn là điều cần thiết để đạt được thành công.
 

Ngân Nhi

Các tin khác



Sự kiện qua ảnh

59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59
59

Tìm kiếm

Liên kết website